كتاب اپراتوري خشك كردن چوب فصل
5 كپهسازي و بارگيري الوار براي خشك نمودن در كوره -
بخش 2
اغلب نقصها، تنزلها، ضايعات و گوناگوني مربوط
به ميزان رطوبت كه به هنگام روال خشك نمودن الوار در كوره روي
ميدهد، ناشي از كپهسازي و بارگيري ضعيف ميباشد. الواري كه بخوبي
كپهسازي گرديده و بدرستي بداخل كوره بارگيري شدهاند و همچنين با
مطلوبيت مناسبي بوسيله پانلهاي محافظتي پوشش داده شدهاند، موجب
ميشوند تا عمل خشكسازي سريعتر و يكنواختتر محقق شود. همچنين با
بكارگيري درست اين روش ميزان پيچيدگي الوار نيز كمتر شده و شاهد از
دست دادن چوبدستكهاي كمتري نيز خواهيم بود. روالهاي كپهسازي و
بارگيري براي انواع چوبهاي سخت و نرم و همچنين چگونگي ساختار كوره،
نوع موادي كه ميبايست خشك شوند و نوع كورهها و ادوات كپهساز
كاملا متفاوت ميباشند. با اين وجود، اصول مشخصي در خصوص كليه
موارد و روالهاي كپهسازي و بارگيري بكار گرفته ميشوند. هدف از
اين فصل تشريح اين اصول ميباشد.
سورت نمودن و
دستهبندي Sorting
سورت نمودن الوار قبل از انجام روال خشك سازي،
فرآيند كپه سازي را سادهتر نموده و همچنين روال قرار دادن الوار
داراي خصيصههاي خشك سازي مشابه را در داخل يك محموله كوره تسهيل
مينمايد. ميزان سورت نمودن منوط به ملاحضات عملي ميباشد – برخي
از انواع سورت تقريبا غير قابل اجتناب هستند در حاليكه ميتوان از
برخي ديگر اجتناب نمود.
گونهها
Species
برخي از انواع چوب به ميزان قابل ملاحظهاي
داراي خصيصههاي متفاوتي از نظر خشك نمودن ميباشند. بطور مثال،
زمان مورد نياز براي خشك نمودن الوار 4/4 بلوطدمدار تا تحصيل
ميزان نهايي رطوبت 7 درصد در حدود دو يا سه برابر ميزان مورد نياز
براي خشك نمودن الوار 4/4 افراي قندي ميباشد.
ميزان رطوبت
Moisture Content
بكارگيري الواري كه با قرار گيري در معرض هوا
خشك شده است در كنار الوار تازه در كوره بعنوان يك محموله مناسب
نميباشد. الوار مرطوبتر نيازمند شرايط اوليه ملايمتري همراه با
زمان خشك سازي طولانيتري در مقايسه با الوار خشك شده ميباشند.
بطور مثال چوب سرو كه قبلا در معرض هوا با ميزان رطوبت 25 درصد خشك
شده است را ميتوان با توجه به ميزان رطوبت مطلوب 7 درصد با
استفاده از حدود نيمي از زماني كه براي خشك كردن الوار تازه با
همين ميزان مطلوب رطوبت مورد نياز است تحت فرآيند خشك سازي قرار
داد.
الوار درون چوب
و برون چوب Heartwood and Sapwood
در بسياري از گونههاي چوب سخت، قسمتهاي نرم
زير پوسته يا برون چوب داراي درصد بيشتري از ميزان رطوبت در مقايسه
با الوار درون چوب ميباشند (فصل 1 جدول 4-1). علاوه بر اين،
الوار برون چوب معمولا سريعتر خشك شده و داراي نقص كمتري در مقايسه
با الوار درون چوب ميباشند. از اينرو، الوار بخش پوسته (برون چوب)
و مغزي (درون چوب) در زمانهاي متفاوت با يكديگر ميزان مطلوب رطوبت
را بدست ميآورند.
چوب مرطوب
Wetwood
چوبهاي مرطوب، الوار غوطهور در آب، يا
كپههاي مرطوب معمولا جزء واژگاني بشمار ميآيند كه براي تشريح
چوبهايي كه از ميزان بالاتري از رطوبت، در مقايسه با چوبهاي عادي،
برخوردارند استفاده ميشوند.
رگه Grain
الوار اره شده بصورت مماسي (فصل 1، شكل 6-1)
معمولا سريعتر از الوار اره شده بصورت شعاعي خشك ميشوند ولي در
عين حال اينگونه الوار در معرض بروز نقصهاي ناشي از اين روال مثل
تركخوردگي سطحي و انتهايي و حالت لانهزنبوري قرار ميگيرند.
رتبه Grade
رتبه بالاي الوار، هم الوار چوب سخت و هم
الوار چوب نرم، معمولا در محصولاتي بكار برده ميشوند كه نياز به
استحكام و قدرت بيشتري در آنها بوده و همچنين كنترل بهتري از ميزان
رطوبت، بهمراه ظاهري بهتر در مقايسه با الوار رتبههاي پايينتر،
مد نظر ميباشد.
ضخامت
Thickness
انجام عمل سورت يا دستهبندي از نظر ضخامت
الوار الزامي است. ضخامت يكنواخت و يكپارچه الوار باعث ساده سازي
روال كپهسازي و خشك نمودن الوار ميگردد. اين عمل همچنين باعث
كاهش پيچيدگي الوار و همچنين كاهش شكستگي و آسيب ديدگي چوبدستكها
ميشود.
طول Length
يكي از بهترين و آسانترين روشهاي سورت يا
دستهبندي نمودن بكار بردن يك محموله كپه يا كپههاي با طول واحد
در روال خشك سازي ميباشد (شكل 1-5 ب). در صورتي كه چوبدستكها
بخوبي در كنار هم قرار گرفته باشند، نتيجه چنين كپهاي نهايتا پس
از اتمام روال خشك سازي، تحصيل الوار مناسب، مسطح و صاف ميباشد.
چوب دستك گذاري
الوار Stickering Lumber
هدف از بكارگيري چوب دستك جدا نمودن هر سطح
تخته با ديگري و بگونهاي ميباشد كه هوا بتواند در بين سطوح جدا
شده جريان يافته و آب داخل الوار را تبخير نمايد.
