كتاب
راهنماي چوب - فصل 16
در آمريكاي شمالي، اغلب خانهها و ساختمانهاي تجاري كه قبل از قرن 20
ساخته شدهاند چوب را بعنوان مواد ساختماني اصلي خود بكار گرفتهاند.
وجود منابع وسيع و زياد چوب بوجود آورنده ادوات ساختاري اصلي براي اغلب
خانهها، ساختمانهاي تجاري، پلها و تيرهاي برق به حساب ميآمد.
امروزه، خانهها و بسياري از ساختمانهاي تجاري و صنعتي سبك با استفاده
از مواد سازهاي چوبي مدرن ساخته ميشوند. اخيراً، علاقه فرآيندهاي در
استفاده از چوب براي انواع مختلف ادوات حمل و نقل شامل پلها، بوجود
آمده است...
در اين فصل، خصيصههاي انواع گوناگون سيستمهاي ساختماني تشريح ميشود.
نكته تاكيد اين مبحث بر روي اين مسئله استوار است كه چگونه اين
سيستمها خود را با استفاده از مواد مدرن و تكنيكهاي جديد منطبق
ساختند. بطور مثال، جاييكه كفبنديها، ديوارها و پوششهاي سقفي براي
ساخت و سازهاي قالبي سبك در زماني بطور عمده از الوار چوبي ساخته
ميشد، پوششها هم اكنون بطور شايع از محصولات پانل سازهاي نظير تخته
چندلا و تختههاي نئوپان بوجود ميآيند. در مقايسه با الوارهاي معمولي،
اين محصولات پانلي نصب سريعتري داشته و مقاومت سازهاي بيشتري را در
برابر بارهاي ناشي از باد و زمين لرزه از خود نشان ميدهند. علاوه
براين، پانلهاي ديواري و كف پيش ساخته همراه با پوششهاي سقفي و
خرپاهاي مخصوص كفبندي يا اتصالات
I شكل هم اكنون بصورت قطعه قطعه جايگزين الوار ابعادي ميشوند. بر اين
اساس يك ساختمان را ميتوان در خلال مدت كوتاهي بر روي يك منطقه
بااستفاده از سيستمهاي پانلي ساخته شده در كارخانه به سرعت بنا نهاد.
...
ساختمانهاي چارچوب-
سبك
از نقطه نظر تاريخي، دو نوع كلي از سازههاي داراي چارچوب - سبك مورد
استفاده قرار گرفتند: چارچوبهاي بادبادكي و سكويي. چارچوبهاي
بادبادكي يا بالوني، كه در اوايل قرن بيستم مورد استفاده قرار ميگرفت،
شامل اعضاي فريم ديواري كاملاً بلند براي ساختمانهاي دو طبقه بود...
فوندانسيونها
ساختمانهاي چارچوبي سبك همراه با زيرزمين معمولاً داراي جدارههاي
بتني يا بلوكهاي سيماني ميباشند كه از طريق ايجاد پي پشتيباني
گرديدهاند. اين نوع از ساختمانها با زيرزمين مربوطه در سرزمينهاي
شمالي شايع ميباشند...
كف بنديها
براي خانههايي كه داراي زيرزمين ميباشند، ساختار پشتيبان مركزي ممكن
است شامل تيرهاي چوبي با تكيهگاهاي مناسبي باشد كه حامل يك شاه تير
هستند كه غالباً متشكل از تختههاي كلفتي است كه داراي پهناي يكساني
بوده و بصورت قطعات 38 در 184 ميليمتر الي 38 در 286 ميليمتر (اسمي 2
در 8 اينچ الي 2 در 12 اينچ) با استفاده از ميخهاي خاصي به يكديگر
متصل ميشوند....
ديوارهاي بيروني
ديوارهاي بيروني سازههاي چارچوبي سبك معمولاً داراي تحمل بار
ميباشند. آنها پشتيباني نواحي كف و سقف بالايي را بعهده دارند. نماي
جانبي ساختمان يك يا دو طبقه از اين مورد مستثني ميباشد...
سقف و كف
سيستمهاي سقف معمولاً يا با استفاده از سيستمهاي مبتني بر تيرك يا
تير عرضي ساخته شدهاند و يا با استفاده از سيستمهاي مبتني بر خرپاهاي
شيرواني. خرپاهاي مهندسي شده باعث كاهش نيروي انساني گرديده و ميتوان
فاصله بيشتري را بدون بكارگيري پشتيبان مياني يا واسطهاي تحت پوشش
قرار داد، از اينرو نياز به استفاده از پارتيشنهاي حمل كننده بار
داخلي را از بين خواهند برد....
سكوهاي چوبي
يكي از روشهاي معروف جهت انبساط يا گسترش نواحي نشيمن يك خانه ساختن
يك سكوي چوبي مجاور با ديوارهاي بيروني ميباشد. اين سكوها با استفاده
از الوار محافظت شده ساخته شدهاند كه معمولاً از طرف تامين كنندگان
وسائل ساختمان محلي عرضه شده و برحسب پيچيدگي آن حتي آن را ميتوان از
طريق افرادي كه تخصص چنداني ندارند نيز ساخت...
چارچوبهاي ستوني و ساختمانهاي شمعي
در ساختمانهاي متشكل از چارچوبهاي ستوني و شمعي، تيرهاي گرد يا
استوانهاي بعنوان فوندانسيون و اجزاي چارچوب عمودي اصلي عمل
مينمايند. اين نوع ساخت و ساز بنام «ساختمانهاي شمعي» خوانده ميشدند
اما امروزه با استفاده گسترده از تيرها آنها را معمولاً تحت عنوان
ساختارهاي قالب يا چارچوب ستوني ميخوانند...
ساختمانهاي چوبي
علاقه زيادي به ساخت ساختمانهايي كه از چوبهاي گرد بهره ميبرند وجود
دارد. اين ساختمانها از انواع مختلفي برخوردارند از جمله ساختمانهاي
كوچك، ساده براي تفريح كار گرفته ميشود تا ساختمانهاي بزرگ كه بصورت
دائمي مسكوني ميباشند ...
ساختمانهاي داراي الوار سنگين
قالبهاي الواري
ساخت خانههاي داراي چارچوب الواري در اوايل در آمريكا شايع بوده و
امروزه نيز با انجام روالهاي تجديدنظر شده همچنان تداوم يافته است.
اغلب ساختمانهاي كارخانجات و انبارها به قبل از اواسط دهه 20 بر
ميگردند كه در آن زمان قالبهاي الواري سنگين كاربرد داشته است...
انواع كارخانهاي
ساخت و سازهاي كارخانهاي بطور گستردهاي براي ساختمانهاي انبار و
كارگاههاي توليدي مخصوصاً در نواحي شرقي ايالات متحده كاربرد
يافتهاند. اين نوع از ساخت و ساز از الوار داراي مقادير عرضي بزرگ
باتوجه به طول خاص و موجود هر يك از الوار بر حسب موارد موجود بهره
ميجويد....
تيرهاي گلولوم
سيستم سقف پانلي كه از چارچوبهاي سقفي گلولوم استفاده ميكند بطور
گستردهاي براي ساخت ساختمانهاي تجاري تك طبقه جنوبي غربي ايالات
متحده مورد استفاده قرار گرفته است....
ساختار قوسي
ساختارهاي قوسي مخصوصاً براي كاربردهايي مناسب ميباشند كه درآن نواحي
بزرگ و بدون حائل يا انسداد مورد نياز ميباشد نظير كليساها،
ساختمانهاي بازي و تفريح و آشيانههاي هواپيما...
گنبد
گنبدهاي پشتبند شعاعي شامل اجزاي منحني ميباشند كه از پايه حلقه
(حلقه امتداد) تا حلقه تراكم در ناحيه بالايي گنبد همراه با ديگر اجزاي
حلقهاي در ارتفاعات مختلف بين حلقههاي كششي و تراكم قرار
گرفتهاند...
پلهاي الواري
قبل از قرن بيستم، الوار بعنوان مواد اصلي استفاده شده براي پلهاي بزرگ
راهها و راه آهن مدنظر بود. توسعه فولاد و بتونهاي مسلح گزينههاي
ديگري را بوجود آورده و اين موارد بعنوان مواد اصلي ساختمان پل به شمار
ميآيد...
تراورسهاي چوبي
يكي از سادهترين انواع پلهاي استفاده شده در طول قرنهاي متمادي نوع
پلي ميباشد كه متشكل از يك يا چند كنده چوب براي پوشش دادن سطح پل
ميباشد. چندين كنده را ميتوان در كنار هم قرار داد و آنها را با
استفاده از ادوات مختلف به هم متصل نمود...
الوار اره شده
چندين نوع از پل را ميتوان با استفاده از الوار اره شده بوجود آورد.
با وجود آنكه محدوده تحت پوشش اين پلها معمولا محدود به 9 متر (30 فوت)
ميباشد و علت آن غالبا اندازه محدود الوار موجود است، اين محدوده در
بردارنده طيف كاربردي اغلب پلهاي آمريكا ميباشد....
گلولم
الوار لايهاي چسبيده به هم (گلولم) به ميزان زيادي وسعت هر يك از
دهانههاي برخي از انواع پلها كه در پاراگراف قبلي تشريح شدهاند را
افزايش ميدهند. تراورسهاي گلولم كه در 0.6 الي 1.8 متري (2 الي 6
فوتي) ناحيه مركزي قرار ميگيرند قابليت پشتيباني يك سيستم سكوي گلولم
را داشته و در نتيجه محدوده پشتيباني از 12 تا 30متر (40 الي 100 فوت)
يا حتي بيشتر گسترش مييابد...
الوار كامپوزيت سازهاي
دو دسته از الوار
كامپوزيت سازهاي (SCL)-
روكشهاي لايهاي و رشتههاي جهتدار- براي ساخت پلهاي چوبي مورد
استفاده قرار گرفتهاند. اغلب انواع پلهاي ساخته شده بوسيله الوار
معمولي يا گلولم را ميتوان با استفاده از SCL ساخت...
ملاحظاتي در زمينه پلهاي چوبي
فاكتورهاي زيادي را ميبايست بهنگام طراحي و ساخت پلهاي چوبي مد نظر
قرار داد، كه شامل عايقبندي، كنترل رطوبت و صدا ميباشد. بخشهاي زير
تشريح خلاصهاي از ملاحظات مربوط به طراحي براي چنين عواملي را عرضه
ميدارند...
عوامل سازهاي يا ساختاري
طراحي سازهاي هر يك از ساختمانها شامل تركيبي از ملزومات مرتبط با
عملكرد مورد نياز با بارهاي پيشبيني شده ميباشد...
عايقبندي گرمايي و كنترل نفوذ هوا
براي كليه شرايط آب و هوايي ايالات متحده، پوشش بيروني خانهها را
ميبايست به منظور محافظت در برابر گرما و ورود آن به ساختمان و يا گرم
نگه داشتن آن تحت عايق بندي قرار داد....
كنترل رطوبت
كنترل رطوبت به منظور اجتناب از مشكلات مربوط به رطوبت و ارتباط آن با
عملكرد انرژي ساختمان و همچنين بوجود آوردن حالت ثبات و دوام و راحتي و
بهداشت انسان لازم ميباشد. مشكلات رطوبتي يكي از بزرگترين عوامل محدود
كننده كارآيي مفيد ساختمانها بوده كه ميتوانند بصورت مشهود يا غير
مشهود نمود يابند...
كپزدگي، قارچزدگي، حشرات كوچك موجود در گرد و غبار و سلامت انسان
وجود كپك و قارچ در ساختمانها ايجاد كننده وضعيت خطرناكي ميباشد. و
هاگهاي آنها ممكن است مشكلات تنفسي و آلرژي را در انسان بوجود آورند.
كپك و قارچ بر روي اغلب سطوحها در صورتي كه رطوبت نسبي بر روي سطح بيش
از مقدار بحراني باشد و دماي سطح رشد نمايد بروز خواهد نمود...
اضمحلال رنگ و ديگر مشكلات ظاهري
رطوبتي كه در بين لايههاي رنگ به تله افتاده است ممكن است سبب شكست يا
اضمحلال رنگ شود (فصل 15). آب يا افشرههاي آن ممكن است همچنين موجب
بروز پديده لك زدگي يا پيدا شدن رگههايي بر روي چوب شوند...
شكستهاي سازهاي
شكستهاي سازهاي كه بواسطه پوسيدگي چوب بوجود آمده باشند بندرت حاصل
شده اما در عين حال در برخي از مواقع بوجود ميآيند. ...
تاثير جريان گرمايي
رطوبت داخل ساختمانها بطور قابل ملاحظهاي ميتواند منجر به تخريب
عملكرد گرمايي اغلب مواد عايق، مخصوصاً مقاومت گرمايي عايقهاي فيبروزي
و فومهاي سلول باز، گردد....
استراتژيهاي كنترل رطوبت
استراتژيهاي كنترل رطوبت به دو دسته اصلي تقسيم ميشوند: (1) به حداقل
رساني ميزان رطوبت ورودي به ساختمان و (2) حذف رطوبت از ساختمان.
بهنگامي كه مكانيزمهاي انتقال رطوبت و موارد مربوط به كنترل رطوبت
بخوبي درك شوند، ميتوان نسبت به بازنگري سيستماتيك مقولههاي
ساختماني نظير سقفها، ديوارها و فوندانسيونها براي شرايط آب و هوايي
مختلف اقدام نمود تا آنكه مشخص شود كه آيا كليه مقولههاي مربوط بدين
امر بخوبي رعايت شدهاند يا خير...
كنترل صدا
يكي از ملاحظات قابل توجه در زمينه طراحي ساختمانهاي مسكوني و اداري
كنترل صدايي ميباشد كه از ناحيه بيرون بداخل ساختمان سرايت نموده و يا
آنكه از يك اتاقي به يك اتاق ديگر منتقل ميشود. ...
