|
موازنه فرآيند و كيفيت محصول در توليد رنگ نيل طبيعي حاصل از پليگونوم
(علف هفتبند) تينكتوريومآيت
بكارگيري روشهايي با تكنولوژي پايين
مقدمه
رنگ نيل مهمترين جزء رنگ آبي در گروه رنگهاي طبيعي در الياف سلولزي و
پروتئيني ميباشد. در آب و هواي اروپاي مركزي پليگونوم تينكتوريومآيت،
يك منبع جالب براي رنگ نيل طبيعي ميباشد(رنگ آبي خمرهاي 1). در زير،
يك روش ساده كشت مواد گياهي براي استخراج اينديكان يا ماده اوليه رنگ
نيل، با توجه به بازده و كيفيت رنگ بدست آمده، بررسي شده است. وابستگي
بازده به شرايط نگهداري ماده گياهي درو شده، نيز بررسي گريده است.
نتايج، حساسيت بارز مواد گياهي تازه را به زمان نگهداري قبل از استخراج
با توجه به مقدار رنگ نيل طبيعي بدست آمده، محتواي رنگ نيل در محصول كه
بصورت نورسنجي بدست آمده و ميزان رنگ و تيرگي مشاهده شده در آزمايشهاي
استاندارد رنگرزي، نشان ميدهند. يك مجموعه اصلي از اطلاعات در اين
خصوص ارائه شدهاند كه اين فرآيند را برحسب مصرف انرژي، آب، مواد
شيميايي و پساب آلي حاصل از مرحله استخراج، توصيف ميكند.
واژههاي كليدي: رنگ نيل، رنگ طبيعي، منسوجات، رنگرزي، اينديكان(شيره
نيل)، پليگونوم تينكتوريومآيت، ناتويد رنگ دهنده(Dyer’s Knotweed) (گياهي
كه از آن رنگ ميگيرند)، رنگ
1- مقدمه
براي رنگرزي پارچه با رنگهاي طبيعي، رنگ نيل بعنوان مهمترين رنگ آبي
طبيعي(رنگ آبي خمرهاي CI،1)، جايگاه تقريبا منحصر بفردي دارد.
واود(ايساتيس تيكتورياي L) و ناتويد(پليگونوم تينكتوريومآيت) رنگ
دهنده، براي توليد رنگ نيل تا قرن هفدهام در اروپا كشت ميشدند. پس از
اين زمان، بعلت كيفيت عالي رنگدانه گياه نيل(اينديگوفرا تينكتورياي
L)،از رنگ نيل اين گياه استفاده شد(اشميت، 1997). در پايان قرن نوزدهام،
رنگ نيل سنتزي(مصنوعي) تقريبا بطور كامل جايگزين رنگ نيل طبيعي شد. در
سال 1913 توليد رنگ نيل سنتزي به بيش از 33000 تن رسيد(شوراپ، 1993).
در اين زمان، پارچههاي پشمي عمدتا براي منسوجات آبي دريايي با خاصيت
دوام عالي رنگ ميشدند.
...
2-2. استخراج شيره نيل و تشكيل نيل خام
مقدار
20-15 كيلوگرم از ماده گياهي در دو مرحله با آب نرم(<
200 ppmCa2+) استخراج شد. مرحله اول استخراج با حجم 40 ليتر در °C 70-
50 بمدت 4 ساعت انجام شد و بدنبال آن استخراج دوم با 20 ليتر آب در °C
ْ 40 بمدت 2 ساعت صورت گرفت...
3-2. اندازهگيري تجزيهاي رنگ نيل
محتواي
رنگ نيل در رنگدانه خام بوسيله نورسنجي تعيين گرديد. يك محلول
قليايي آبي از آهن (II)- تري
اتانولآمين بعنوان عامل كاهنده مورد استفاده قرار گرفت...
4-2. اندازهگيري استحكام رنگ
اندازهگيري رنگ سنجي استحكام رنگ طبيعي در يك سري آزمايشهاي رنگرزي
استاندارد شده، انجام شد...
3-
نتايج ومباحث
آناليز غلظت رنگ نيل در رنگدانه خام بدست آمده، بوسيله نورسنجي و
آزمايشهاي رنگرزي استاندارد انجام شد. مقدار رنگ نيل خام بكار رفته
براي آزمايشهاي رنگرزي نسبت به مقدار محصول خام بدست آمده در هر
كيلوگرم گياه استخراج شده، با فرض محتواي يكسان اينديكان در ماده
گياهي، افزايش يافت....
|
