داروهاي
ضدانعقاد ، ضدپلاكت و شكننده فيبرين
انعقاد
خون
بندآمدگي طبيعي خونريزي
وقتي كه يك رگ خوني كوچك صدمه ميبيند، خونريزي از طريق اسپازم رگ،
تشكيل توده پلاكت، و تشكيل يك لخته فيبرين ممانعت ميشود(شكل 1). پس از
اينكه رگ ترميم گرديد لخته از طريق عمل شكستن فيبرين برداشته ميشود...
تشكيل لخته پاتولوژيك
فرآيندهايي كه منجربه تشكيل لخته و آمبولي ميشوند پيچيده بوده و به
طور كامل درك نشدهاند...
آترواسكلروز و ساير اختلالاتي كه بر اندوتليوم عروقي اثر ميگذارند
ممكن است به عنوان محرك براي به هم رسيدن پلاكتها و انعقاد خون در
شريانها عمل نمايند. جمع شدن خون وريدي، جريان خون آهسته، و التهاب
وريد ممكن است باعث چسبندگي نامناسب پلاكتها و انعقاد در عروق گردد.
تجمع پلاكتها به نظر ميرسد كه نقش مهمتري در ايجاد لخته سرخرگي(لخته
سفيد) داشته در حاليكه، انعقاد در تشكيل لخته وريدي(لخته سرخ) برتري
دارد. با وجود اين، تجمع پلاكتي و به دنبال آن انعقاد، هم در شريانها و
هم در وريدها روي داده، و اين فرآيندها تنها در درجه سهيم بودن پلاكتها
يا انعقاد در تشكيل لخته تفاوت دارند...
يك لخته وريدي يا شرياني ممكن است از ديواره رگ جدا شده و تشكيل آمبولي
دهد كه در طي جريان خون حركت كرده و نهايتاً يك رگ كوچك را در ريه و يا
در مغز بسته بنابراين به ترتيب باعث آمبولي ريوي يا حادثه عروقي مغزي
ميشود...
داروهاي ضدانعقاد
داروهاي ضدانعقاد خوراكي
داروهاي ضدانعقاد، داروهايي هستند كه از انعقاد جلوگيري نموده و
بنابراين از بزرگ شدن لخته جلوگيري مينمايند. جدول(2) خواص داروهاي
ضدانعقاد خوراكي را با ضدانعقادهاي تزريقي مقايسه ميكند...
اثرات
دارويي و فارماكوكينتيك . داروهاي
ضدانعقاد خوراكي از طريق دستگاه گوارش جذب شده و قبل از دفع در ادرار
به شكل وسيعي متابوليزم ميشوند. برخلاف داروهاي ضدانعقاد تزريقي
داروهاي ضدانعقاد خوراكي، از جفت عبور نموده و ممكن است باعث خونريزي
در جنين و اختلال در شكلگيري جنين شوند...
عوارض جانبي و تداخلات. شايعترين
عارضه جانبي داروهاي ضدانعقاد خوراكي خونريزي ميباشد(جدول 3)، كه ممكن
است از نظر شدت از يك خون دماغ خفيف تا خونريزي تهديدكننده زندگي باشد.
به بيماران بايد ياد داده شود تا هر علامت خونريزي، شامل پيدايش خون
در ادرار و خونريزي زيرپوستي را گزارش كنند...
موارد مصرف. داروهاي ضدانعقاد
خوراكي به طور اوليه براي درمان طولاني مدت بيماراني كه اختلال آمبولي
لختهاي مانند لخته وريد عمقي يا فيبريلاسيون دهليزي دارند و بيماراني
كه دريچه قلب مصنوعي دارند به كار ميرود(جدول 4). آنها همچنين همراه
با هپارين براي درمان سكته قلبي به كار ميروند. هدف داروهاي ضدانعقاد
خوراكي منع پيدايش آمبولي و بنابراين جلوگيري از نتايج خطرناك و مرگبار
لخته شدن ميباشد...
درمان
خونريزي . اگر خونريزي روي دهد، داروي
ضدانعقاد خوراكي بايد قطع گشته تا اينكه خونريزي بتواند ارزيابي شده و
PT بيمار مشخص گردد. درمان خونريزي ممكن است شامل كاهش مقدار دارو و
تزريق فيتوناديون(ويتامين K1) باشد...
مشتقات كومارلين
وارفارين به طور كامل پس از مصرف خوراكي جذب ميگردد. حدود 99 درصد
اين دارو به پروتئينهاي پلاسما وصل شده، و تقريباً به طور كامل به
وسيله دو آنزيم سيتوكروم P450
(CYP1A2 و CYP2C) متابوليز ميشود...
آني سينديون
آنيسينديون خواص دارويي مشابه به
داروهاي ضدانعقاد كومارين داشته اما حالت سمي بيشتري دارد. مانند ساير
ايندانديونها، اين دارو ممكن است باعث مسموميت كليوي شود كه به وسيله
نكروز(بافت مردگي) حاد لولهاي مشخص گرديده يا ممكن است باعث فقدان
گلبولهاي سفيد گردد...
داروهاي ضدانعقاد تزريقي
داروهاي ضدانعقاد تزريقي شامل
هپارين، هيرودين، و مشتقات اين مواد طبيعي ميباشند...
هپارين و هپارين تجزيه شده
در شكل طبيعي آن، هپارين شامل
قطعاتي با وزن مولكولي بالا از 5000 تا 30.000 و نيز قطعاتي با وزن
مولكولي پايين از 2000 تا 9000 ميباشد. انوكساپارين و دالتپارين، دو
شكل هپارين با وزن مولكولي پايين، اخيراً به بازار عرضه شده و تعداد
ديگري در حال حاضر در دست تحقيق ميباشند...
فارماكوكينتيك و اثرات دارويي .
هپارين از طريق روده جذب نشده و بايد به شكل تزريقي داده شود. اين دارو
معمولاً از طريق تزريق پيوسته وريدي داده ميشود و به وسيله سيستم
رتيكولواندوتليال، از گردش خون گرفته شده به وسيله كليه و مكانيزمهاي
كبدي از بدن دفع مي گردد...
هيرودين و داروهاي مربوطه
هيرودين يك داروي ضدانعقاد طبيعي است كه
از هيرودو مديسيناليس، كه يك انگل داروئي ميباشد بدست ميآيد. هيرودين
و آنالوگهاي آن به طور مستقيم ترومبين را بدون احتياج به AT-III منع
ميكنند. اين داروها در حال حاضر در دست بررسيهاي باليني به منظور
درمان آنژين ناپايدار و سكته قلبي حاد ميباشند...
داروهاي ضدپلاكت
مكانيزم
تجمع پلاكت و محل اثر داروهاي ضدپلاكت در شكل(5) نشان داده شدهاند...
پلاكتها از طريق اتصال گيرندههاي گليكوپروتئين
Ia با كلاژن در معرض قرار گرفته و نيز
از طريق اتصال گيرندههاي Ib با فاكتور وان ويلبراند ، يك فاكتور در
گردش مشابه فاكتور انعقادي VIII ميباشد، به ديواره اندوتليوم عروق
صدمه ديده وصل ميشوند...
آسپرين
آسپرين يك داروي ضدالتهابي غيراستروئيدي(NSAID)
ميباشد كه اثرات تسكين درد، تببر، و ضدالتهاب دارد. اين دارو همچنين
تجمع پلاكتها را منع نموده و به منظور پيشگيري و درمان اختلالات آمبولي
لخته شرياني به كار ميرود...
موارد مصرف
آسپرين به شكل اوليه براي پيشگيري از
لخته شرياني در بيماران با بيماري اسكمي قلبي و سكته مغزي به كار
ميرود، اما موارد مصرف زياد ديگري نيز دارد. در بيماران با آنژين صدري
ناپايدار، اين دارو براي جلوگيري از سكته قلبي به كار ميرود...
تيكلوپيدين
تيكلوپيدين يك داروي خوراكي ضدپلاكت
جديدتر ميباشد كه يك NSAID نميباشد. ساختمان آن در شكل(D3) نشان داده
شده است. تيكلوپيدين از طريق منع نمودار شدن گيرندههاي گليكوپروتئين
پلاكتي كه به وسيله ADP القا شدهاند عمل نموده و بنابراين باعث كاهش
اتصال فيبرينوژن و تجمع پلاكتي ميگردد...
ابسيكسيماب
ابسيكسيماب داروي ضدپلاكت تزريقي
ميباشد كه شامل قطعه فاب از يك آنتيبادي تك كلوني چيمريك انساني ـ
دريايي به نام 7E3 ميباشد. اين دارو به گيرندههاي گليكوپروتئين IIb/IIIa
وصل شده و اتصال به وسيله فيبرينوژن و ساير مولكولهاي چسبنده را منع ميكند...
ديپيريدامول
ديپيريدامول يك گشادكننده كرونر
بوده و نسبتاً اثر ضدپلاكتي ضعيفي دارد...
داروهاي شكننده فيبرين
داروهاي شكننده فيبرين، يا داروهاي شكننده لخته، شامل آلتپلاز و رتپلاز
ميباشند، كه به شكل بازسازي شده فعالكننده پلاسمينوژن بافتي ـ
انساني(t-PA) ميباشند؛ يوروكيناز،
آنزيميكه از ادرار انسان بدست ميآيد؛ استرپتوكيناز، پروتئيني كه از
استرپتوكوك بدست ميآيد؛ و انيسترپلاز، يك كمپلكس از پيش تعيين شدة
استرپتوكيناز و پلاسمينوژن ميباشد...
فارماكوكينتيك و اثرات دارويي.
داروهاي شكننده فيبرين به شكل تزريقي براي حل كردن لخته به كار
ميروند. در انيسترپلاز، گروههاي انيسويل به جايگاه كاتاليزي بر روي
پلاسمينوژن متصل شده تا تركيب يا كمپلكس را تا وقتي كه تجويز يا تزريق
شود پايدار ميكنند. پس از تزريق، اين با ميزان كنترل شدهاي
دياسيلاته ميشود...
درمان
خونريزي . با انسداد رقابتي فعال شدن پلاسمينوژن شكل(6)،
اسيدآمينوكاپروئيك شكستن فيبرين را منع ميكند. اين دارو به منظور توقف
خونريزي ايجاد شده بوسيلة داروهاي شكننده فيبرين به كار ميرود. اين
دارو همچنين بمنظور جلوگيري از خونريزي در بيماراني كه هموفيلي داشته،
بيماراني كه از جراحي دستگاه گوارش يا پروستات بهبودي مييابند، و
بيماراني كه سرطان دارند و اشعه درماني يا شيميدرماني ميشوند بكار ميرود...
|
