بررسي تجربي در خصوص ارتباط بين استراتژيهاي تجاري و حفظ و
نگهداري
چکيده
كليه شركتهاي توليدي سعي دارند تا بر اساس برخي از اولويتهاي رقابتي
همانند هزينه، كيفيت، انعطاف پذيري و اولويتهاي ديگر، وابسته به
قابليتهاي توليدي آنها، نسبت به اعمال فرآيندهاي رقابتي در بازار اقدام
نمايند. روال حفظ و نگهداري و تعمير ادوات جزء لاينفكي از امور توليدي
بشمار ميآيد، پديدهاي كه ميتواند بر روي اولويتهاي رقابتي ذكر شده
فوق تاثير داشته باشد و از اينرو قابليت تاثير گذاري مستقيم بر
استراتژي تجاري يا شغلي بصورت منفي يا مثبت را خواهد داشت. با گذشت
زمان، پيشرفتهاي قابل توجهي در رشته توليد و حفظ و نگهداري بوجود آمده
است. اين پيشرفتها در رشتههاي تكنولوژي، مفاهيم و پندارهها، اسلوب
شناسي يا روش بررسي و حكمت و فلسفه نمود يافتهاند. مثالهايي از اين
مضامين حاصل شده عبارتند از: تكنولوژيهاي توليدي پيشرفته (AMT)،
JIT، نگهداري فني با بهرهوري كامل (TPM) و بهره گيري از منابع خارج از
سازماني. روال حفظ و نگهداري كه بطور مستقيم تحت تاثير اين پيشرفتها
قرار داشته است از يك حالت صرفا تاكتيكي بسمت مضموني با سطوح استراتژيك
بالاتر ترقي نموده است. بر اين اساس، نياز روبرشدي جهت بررسي و مطالعه
ارتباط بين استراتژيهاي تجاري و حفظ و نگهداري وجود دارد. اين مطالعه
بوسيله تحقيقات انجام پديرفته، بر روي نمونههايي كه تقريبا 150 شركت
بلژيكي و تا حدودي هلندي را در برگرفتهاند، پشتيباني شده است. در اين
مطالعه، تحقيقات تجربي ما اين موضوع را مورد بررسي قرار ميدهند كه آيا
شركتهايي كه از اولويتهاي رقابتي مختلفي برخوردار ميباشند نسبت به
دنبال نمودن استراتژيهاي حفظ و نگهداري متفاوتي نيز اقدام مينمايند يا
خير. نتايج بدست آمده موكد آن ميباشد كه رقباي ممتاز يا رقبايي كه از
قدرت كيفي بالاتري در مقايسه با ديگران برخوردار هستند، از سياستهاي
حفظ و نگهداري پيشرو، برنامهريزي و سيستمهاي كنترلي بهتر و همچنين
ساختارهاي سازماني حفظ و نگهداري غيرمتمركز و متمايزتري بهرهمند
هستند. در مقايسه با ديگران، اين شركتها روالهاي حفظ و نگهداري را
بصورت بسيار كاراتر مديريت ميكنند. بعلاوه، اين موضوع معرف وجود تفاوت
در پارامترهاي مربوطه به توزيع كاربرد AMT، اتوماسيون، پرسنل حفظ و
نگهداري (مديريت / نظارت و تكنيكها)، هزينهها و بودجه ميباشد. رقباي
ممتاز يا رقبايي كه از كيفيت بالاتري برخوردارند از كارايي بيشتري در
AMT و اتوماسيون بهره برده و از پرسنل حفظ و نگهداري بيشتري استفاده
نموده و بودجه بيشتري را هزينه مينمايند. رقبايي كه متعاقب آنها قرار
ميگيرند تحت عنوان رقباي هزينه و رقباي انعطاف پذير خوانده ميشوند.
كلمات كليدي:
استراتژي تجاري، استراتژي حفظ و نگهداري، اولويتهاي رقابتي
كليه شركتهاي توليدي مقادير قابل توجهي را در زمينه كسب دارائيهاي
فيزيكي سرمايه گذاري مينمايند. يكي از فاكتورهاي مهم كه تاثير بسزايي
بر روي برگشت سرمايهها دارد، حفظ و نگهداري اين دارائيها ميباشد. با
اين وجود، به هنگاميكه بحث حفظ دارائيها به ميان ميآيد، اين مضامين
تحت عنوان هر يك از اقلام موجود در بودجه منظور ميشوند. از طرف ديگر،
پيشرفتهاي بسياري در زمينه تكنولوژي، مفاهيم و فلسفه هم در زمينه توليد
و هم در زمينه حفظ و نگهداري بوجود آمده است. برخي از نمونهها تحت
عنوان تكنولوژي توليدي پيشرفته (AMT)،
JIT ، نگهداري فني با بهرهوري كامل (TPM) و تامين منابع از خارج از
سازمان مطرح ميباشند. اين روالهاي توسعه بطور مستقيم يا غير مستقيم بر
روي برخي از اجزاي اين مقوله همانند ساختار سازماني، سياستهاي منابع
انساني (آموزش، استخدام و غيره)، سياستهاي حفظ و نگهداري و
مفاهيم مربوطه تاثير ميگذارند. بطور مثال، AMT و اتوماسيون نيازمند
برنامههاي آموزشي پيوسته براي كاركنان فني و سوپروايزرها يا مسئولين
بخشها ميباشند، تا آنكه ميزان تخصص فني آنها افزايش يابد. بعلاوه،
اين مبحث نيازمند استخدام كاركنان حرفهاي ميباشد تا آنكه سطح تخصص
فني در واحدهاي حفظ و نگهداري افزايش يابد. علاوه بر اين، با معرفي AMT
و اتوماسيون سطح بالا، طبيعت يا ذات نگهداري به ميزان فزايندهاي
پيچيده و پر هزينه شده است.
نتايج به دست آمده معرف اين نكته ميباشند كه ارتباطي بين استراتژيهاي
تجاري و حفظ و نگهداري وجود دارد. اين نتايج نشان دهنده وجود برخي از
پشتيبانيها براي تعدادي از فرضيهها هستند كه در بخش 3 مورد بحث قرار
گرفتند و بر اين اساس رقباي ممتاز با توجه به فرضيه آنها داراي
سياستهاي فعالانه حفظ و نگهداري بيشتر و سيستمهاي كنترل و
برنامهريزي بهتر در مقايسه با ديگران ميباشند. آنها به نظر روال حفظ
و نگهداري را بسيار موثرتر از ديگران مديريت ميكنند. اين امر همچنين
در توافق با استراتژي شغلي آنها ميباشد، چرا كه كيفيت محصول ممتاز را
تنها ميتوان از طريق بهرهگيري از ادوات موثر و كارا حاصل نمود. مفهوم
TPM نيز بر مبناي اين ارتباط بين حفظ و نگهداري و كيفيت بنا شده است.
با وجود آنكه رقباي هزينه داراي نمره بالايي در برخي از عناصر هستند،
اين موضوع چندان مهم نميباشد. اين موضوع را ميتوان از طريق انجام
بررسيهايي كه از مقياس بزرگي برخوردار ميباشند آشكار نمود. بطور قابل
توجه، اين موضوع در اغلب كارهاي تيمي شركتها در سطح متوسط قرار گرفته
است كه علت آن ميتواند دلايل بسياري همانند نگرش كاركنان، سطح آموزش
اپراتورها و فلسفه مديريتي باشد. جهت اعمال مفاهيم حفظ و نگهداري مبتني
بر اشخاص همانند TPM ارتقاي كار تيمي بعنوان يك فاكتور مهم جلوه خواهد
نمود. علاوه بر اين تفاوتي در توزيع كاربرد AMT ، اتوماسيون، پرسنل
واحد حفظ و نگهداري (مديريت، سرپرستي و متخصصين فني)، هزينهها و
اشكال بودجه وجود دارد. رقباي ممتاز داراي پرسنل حفظ و نگهداري بيشتري
بوده و هزينه و بودجه بيشتري را بدين امر اختصاص ميدهند و پس از آنها
رقباي هزينه و انعطافپذير به ترتيب قرار ميگيرند. پيچيدگي فني ادوات
معرف گوناگوني زياد بين رقباي مختلف نميباشد. با اين وجود، در اكثريت
مرتبط با رقباي ممتاز اين موضوع از سطح متوسط تا بالا خواهد بود. علت
اين امر كاربرد بيشتر AMT و اتوماسيون در مقايسه با ديگران است. اين
مطالعه تنها محدود به جمعيت كوچكي از صنايع بلژيك ميباشد. بر اين
اساس وجود يك مطالعه در مقياس وسيع ميتواند اطلاعات بيشتري را در
زمينه مضامين خاص براي ما فراهم آورد. برخي از اين مضامين عبارتند از:
آموزش، پيچيدگي فني، كار تيمي و غيره. علاوه بر اين، نتايج اين تحقيق
نكات قابل توجهي را در جهت تحقيقات آتي براي ما روشن ميسازد. ارتباط
بين كيفيت و حفظ و نگهداري را ميتوان در زمينههاي مربوط به هزينههاي
حفظ و نگهداري، پرسنل اندازهگيري و سنجش خروجي و كيفيت اين مبحث، مورد
كنكاش و بررسي بيشتر قرار داد. يك مطالعه محدود در داخل يك كارخانه
(همانند كارخانه اتومبيل سازي و يا صنايع فرآوري شيميايي) محصولات
مشابهي را توليد خواهد نمود، اما اولويتهاي رقابتي مختلف نيز ممكن است
نكات كليدي بيشتري را براي ما روشن سازد. بطور كلي، اين نوع از مطالعات
به ما كمك خواهند نمود تا بتوانيم نسبت به درك روالهاي حفظ و نگهداري
در مضامين مختلف آن اقدام نماييم. بر اين اساس اين مبحث ميتواند براي
مديران جهت تدبير در زمينه بكار گيري استراتژيهاي حفظ و نگهداري مناسب
در مضامين مختلف مفيد و كارگشا باشد.