|
خلاصهاي از تاريخچه C60
C60، مولكولي است كه از 60 اتم كربن تشكيل شده است و داراي 12 پنج ضلعي
و 20 شش ضلعي بوده و همچنين شكل آن نيز مانند توپ فوتبال ميباشد.
تكههاي سياه چرمي پنج ضلعي بوده و نوع شش ضلعي آن سفيد رنگ است.
همچنين 60 نقطه مختلف وجود دارد كه تعداد سه تكه چرم را به هم متصل
مينمايند. تصور كنيد كه اتمهاي كربن در هر يك از اين نقاط نشسته، و
مدل مولكولي C60 را براي شما ايجاد نموده است. با اين وجود مولكول به
ميزان زيادي غير قابل مقياس و اندازهگيري ميباشد. چنانچه يك مولكول
C60 اندازه يك توپ فوتبال را داشته باشد، در مقابل توپ فوتبال
اندازهاي در حدود زمين را خواهد داشت...
بيشترين خصيصه جالب توجه مولكول C60 تقارن و قرينه بودن زياد آن است.
اين خصيصهها را 120 عملكرد قرينه تشكيل ميدهند، مانند چرخش حول محور
و يا انعكاس در يك سطح، كه باعث نگاشت مولكول در خود ميگردد. اين عمل
باعث ميشود تا مولكول C60 بيشترين عملكرد تقارن، يعني قرينهترين
مولكول، را داشته باشد...
بر پايه قضيه رياضي ” لئون هارد اولر “، سطح كروي بطور كل از پنج
ضلعيها و شش ضلعيهايي كه بطور دقيق داراي 12 پنجضلعي ميباشد تشكيل
ميگردد. بر اساس تعداد ششضلعيها، مولكولها با اندازههاي مختلفي
بدست ميآيند. آنها به نام فولرينها خوانده ميشوند، نام ارشيتكت
آمريكايي ” ريچارد ياك مينستر فولر“. فولر كه بر روي جلد مجله تايم،
دهم ژانويه 1964، نشان داده شد، بخاطر رسم هندسي گنبديشكلش معروف شده
كه برمبناي پنجضلعي و ششضلعي ميباشد. يك نمونه ابتدايي از چنين
ساختاري، رسم هندسي افلاكنما ميباشد ، كه بوسيله ” زئيس “ در سال
1922 ساخته شد...
مولكولهاي C60 توسط هزولدكروتو، جيمز
هيس، سين اوبرين، روبرت كرل و ريچارد اسمالي در سال 1985 كشف گرديد.
در حقيقت اين گروه تلاش كردند تا جذب طيفهاي غبار در ميان ستارگان را
درك نمايند، موردي كه گمان ميكردند به نوعي از زنجير بلند مولكولهاي
كربن مرتبط باشد...
كشف
C60 فعاليت زيادي را در شيمي باعث
گرديده است. همچنين يك شاخه جديد به نام شيمي فولرين، كه خانواده جديد
مولكولها برمبناي فولرين را مطالعه مي كند، بوجود آمد. تا سال 1997 در
حدود 9000 تركيب فولرين شناخته شد...
مولكولهاي C60 جهت تشكيل پيوند ضعيف
مولكولهاي جامد متراكم ميگردند. اين حالت بلورين كه فرم جديد كربن
جامد ميباشد، البته علاوه برالماس و گرانيتي كه از ساليان دراز شناخته
گرديده بود، بنام فولرايت خوانده شد...
|
